W kameralnym gronie z sympatycznymi ludźmi grillowanie to świetna okazja do wspólnego świętowania – zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Oczywiste jest, że nie zawsze ograniczamy się do słodkich napojów gazowanych.
Świeżo nalane piwo czy aromatyczne wino często lepiej komponują się z potrawami niż zwykła woda mineralna. Jednak wieczorny kieliszek koniaku na trawienie, deser z lodami waniliowymi i likierem jajecznym czy tiramisu mogą stanowić przesadę – nie z powodu kalorii, ale ze względu na zawartość alkoholu.
Czy do późnych godzin wieczornych organizm zdąży uporać się z jego rozkładem? A może część alkoholu nadal pozostanie we krwi? Jeśli tak, ile go właściwie jeszcze będzie?
W takich sytuacjach warto mieć pod ręką alkomat, dzięki któremu szybko sprawdzimy, czy możemy bezpiecznie wsiąść za kierownicę. Jednak urządzenia do badania poziomu alkoholu różnią się między sobą, a ich użycie wymaga pewnej wiedzy.
Podpowiemy, na co zwrócić uwagę przy wyborze odpowiedniego alkomatu.
Alkomat służy do określenia zawartości alkoholu we krwi.
Nie dzieje się to jednak bezpośrednio.
Urządzenie mierzy stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu, a na tej podstawie oblicza poziom alkoholu we krwi. Wynika to z procesu wymiany gazowej w płucach, podczas którego alkohol (etanol) przenika z krwi do powietrza wydychanego.
Zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu jest jednak znacznie niższa niż we krwi.
W temperaturze 34°C dwa litry wydychanego powietrza zawierają w przybliżeniu taką samą ilość alkoholu, co jeden centymetr sześcienny krwi.
Stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu na poziomie 0,25 mg/l odpowiada zatem zawartości alkoholu we krwi wynoszącej 0,5 g/l, czyli 0,5 promila.
Ze względu na to, że stężenie alkoholu w oddechu jest około 2100 razy mniejsze niż we krwi, w przypadku policyjnych procedur wymagających dokładnego określenia poziomu alkoholu we krwi, konieczne jest przeprowadzenie badania krwi.
Na rynku dostępne są różnorodne modele alkomatów. Tańsze wersje, przeznaczone głównie do użytku prywatnego, sprawdzą się podczas imprez czy spotkań towarzyskich, oferując podstawowe funkcje. Natomiast urządzenia wyższej klasy charakteryzują się precyzją porównywalną z alkomatami używanymi przez policję.
Ich obsługa jest zazwyczaj bardzo prosta – za pomocą ustnika lub rurki do urządzenia wdmuchuje się powietrze. Można wybierać między jednorazowymi testerami a sprzętem wielokrotnego użytku. Wynik pomiaru w większości nowoczesnych alkomatów wyświetlany jest na cyfrowym ekranie.
Alkomaty dzielą się także na modele przenośne i stacjonarne. Najnowsze urządzenia mogą być używane w połączeniu ze smartfonem oraz dedykowaną aplikacją. Po przeprowadzeniu testu wyniki są widoczne na ekranie telefonu, gdzie można je zapisać, a nawet udostępnić w mediach społecznościowych.
Alkotesty jako gadżet na imprezę
Imprezowe alkotesty to niedrogie urządzenia, które jednak nie zapewniają dokładności wystarczającej do profesjonalnych testów. Idealnie sprawdzają się jednak do szybkich, nieformalnych pomiarów lub podczas zabawy. Pozwalają natychmiast zobaczyć wpływ spożytego alkoholu, a także określić, jak długo organizm potrzebuje na jego eliminację.
Profesjonalne alkomaty
Osoby, które oczekują wiarygodnych wyników, powinny postawić na urządzenia spełniające profesjonalne standardy. Takie alkomaty odpowiadają wymogom policyjnym i charakteryzują się dużą precyzją pomiaru. Mogą być wyposażone w dodatkowe funkcje, które ułatwiają higieniczne użytkowanie i dokumentowanie wyników.
Alkotesty z homologacją NFX
We Francji od kilku lat każdy pojazd musi być wyposażony w alkotest. Podobnie jak apteczki czy kamizelki odblaskowe, muszą one spełniać określone normy i posiadać homologację NFX. Najczęściej są to testy jednorazowe, które wykorzystują kolorowe granulki wskaźnikowe do wykrywania obecności alkoholu w organizmie.
Urządzenia mobilne
Urządzenia mobilne są obecnie bardzo małe, lekkie i poręczne. W wielu przypadkach charakteryzują się prostą obsługą za pomocą jednego przycisku lub ekranu dotykowego.
Działają na baterie lub akumulatory, które można ładować za pomocą standardowej ładowarki lub adaptera samochodowego.
Dostępne są także przenośne alkomaty z wbudowaną drukarką lub możliwością podłączenia zewnętrznej drukarki, co pozwala na natychmiastowe wydrukowanie wyników testu bezpośrednio po ich uzyskaniu.
Urządzenia stacjonarne
Stacjonarne testery są najczęściej wykorzystywane w branży gastronomicznej oraz hotelarskiej. Niektóre modele posiadają ekran, na którym można wyświetlać różne informacje, co czyni je bardziej funkcjonalnymi.
Systemy Interlock
Innym rozwiązaniem są urządzenia montowane bezpośrednio w pojazdach. W przypadku przekroczenia dozwolonego poziomu alkoholu we krwi automatycznie aktywują blokadę rozruchu. Systemy sterowane stężeniem alkoholu w wydychanym powietrzu, znane jako interlocki, są często omawiane w kontekście działań prewencyjnych na rzecz poprawy bezpieczeństwa na drogach. Szczególnie zwraca się na nie uwagę podczas dyskusji o redukcji wypadków spowodowanych przez nietrzeźwych kierowców.
Test na obecność alkoholu w wydychanym powietrzu można przeprowadzić przy użyciu różnych metod pomiarowych. Nawet cyfrowe urządzenia testujące mają bardzo różne tryby działania. Z tego powodu przyjrzeliśmy się bliżej różnicom między tymi różnymi opcjami pomiarowymi:
Rurki testowe do badania zawartości alkoholu
Ten sposób wymaga, aby osoba badana nadmuchała mały balon za pomocą ustnika. Po jego napełnieniu powietrze jest wypuszczane przez założoną na balon rurkę testową.
W jej wnętrzu znajduje się granulat, który reaguje na opary etanolu z oddechu, zmieniając kolor. Długość zabarwionej części granulatu wskazuje przybliżony poziom alkoholu w wydychanym powietrzu. Chociaż rurki testowe nie podają dokładnego wyniku w promilach, dają jednoznaczny sygnał, że lepiej zrezygnować z prowadzenia pojazdu.
Tego typu metody, mimo swojej prostoty, mogą skutecznie pomóc w ocenie stanu trzeźwości i podjęciu odpowiedzialnej decyzji.
Alkomat cyfrowy
Również w przypadku cyfrowych alkomatów konieczne jest energiczne dmuchnięcie w ustnik.
Zaawansowane urządzenia na podstawie czasu oraz ciśnienia ustalają, czy została dostarczona wystarczająca ilość powietrza. Często sygnał dźwiękowy informuje, czy oddech spełnia wymagania do przeprowadzenia pomiaru. Następnie część wydychanego powietrza trafia do czujnika, gdzie zostaje poddana analizie. W tego rodzaju urządzeniach stosuje się różne metody pomiaru i typy sensorów, które sprawdzają się w praktyce.
Typ czujnika
Półprzewodnikowe czujniki
W półprzewodnikowych czujnikach czuła powierzchnia składa się z tlenku metalu. Aby dokonać pomiaru, czujniki są podgrzewane do temperatury roboczej w zakresie od 200°C do 600°C. Gdy powierzchnia czujnika wejdzie w kontakt z etanolem, następuje proces utleniania, w wyniku którego uwalniane są elektrony. To z kolei zwiększa przewodność elektryczną czujnika.
Czujniki podczerwien
Czujniki podczerwieni wykorzystują światło o określonej długości fali. Gdy pada ono na detektor, generowane jest sygnał elektryczny. Jeśli światło zostaje pochłonięte przez etanol, na detektor dociera jego mniejsza ilość, co powoduje obniżenie sygnału wyjściowego. Im wyższe stężenie etanolu, tym słabszy sygnał generowany przez czujnik.
Czujniki elektrochemiczne
Czujniki elektrochemiczne działają na zasadzie podobnej do ogniwa paliwowego. Elektroda pomiarowa jest zaprojektowana w taki sposób, że na warstwie katalizatora etanol ulega utlenieniu elektrochemicznemu. Jednocześnie z przeciwnej strony czujnika pobierany jest tlen z powietrza. Powstaje w ten sposób przepływ elektronów, który można zmierzyć za pomocą opornika obciążeniowego.
Odpowiednie zmiany sygnału na czujnikach są rejestrowane przez elektronikę oceniającą, przetwarzane i wyświetlane na wyświetlaczu cyfrowym.
Alkomaty różnią się głównie zastosowanym rodzajem sensora. W dostępnych obecnie urządzeniach wykorzystuje się sensory półprzewodnikowe lub elektrochemiczne. Te drugie cechują się znacznie wyższą precyzją pomiarów. Urządzenia z sensorem elektrochemicznym charakteryzują się marginesem błędu wynoszącym zaledwie +/- 0,05 promila, podczas gdy sensory półprzewodnikowe mogą mieć odchylenie od 0,10 do 0,25 promila.
Wysokiej jakości testery alkoholu, które analizują wdmuchiwane powietrze za pomocą sensora elektrochemicznego, osiągają dokładność pomiaru porównywalną z urządzeniami używanymi przez policję. Natomiast modele wyposażone w sensory półprzewodnikowe o tolerancji błędu na poziomie +/- 0,20 promila lub większej sprawdzą się jedynie jako gadżet imprezowy i nie nadają się do profesjonalnych zastosowań.
Użyteczność
Użyteczność
-
Klasa dokładności (zdefiniowana przez AlcoControlEurope): 1+ Profesjonalna lub podobna do policyjnej; 1 Profesjonalna; 2 Półprofesjonalna; 3 Autotest; 4 Imprezowy gadżet
-
Tolerancja pomiaru: ważna dla ważności testu na obecność alkoholu.
-
Zezwolenie NFX na podróż do Francji
-
Zastosowany czujnik: czujnik półprzewodnikowy, czujnik podczerwieni, czujnik elektrochemiczny, granulat
-
Kalibrowalne urządzenie: ważne dla utrzymania dokładności pomiaru (alkomaty powinny być kalibrowane raz w roku, aby utrzymać dokładność pomiaru).
Odpowiedni osprzęt
Odpowiedni osprzęt
-
Wymienny sensor
-
Drukarka do pełnej dokumentacji wyników pomiarów
-
Podświetlany wyświetlacz, rozmiar wyświetlacza
-
Ładowanie w samochodzie do ciągłego użytku mobilnego
-
Zegar, funkcja odliczania
Dlaczego należy zawsze używać nowego ustnika?
Badania wykazały, że najdokładniejsze wyniki pomiarów podczas testu oddechowego uzyskuje się, gdy korzysta się z wymiennych ustników.
To spostrzeżenie jest niezależne od rodzaju zastosowanego czujnika. Istnieją alkomaty, które umożliwiają pomiar poprzez dmuchanie w słomkę lub bez użycia dodatkowego elementu, jednak wyniki takich pomiarów są mniej precyzyjne w porównaniu do tych uzyskanych z użyciem ustnika.
Korzystanie z nowego ustnika przy każdym teście i dla każdej osoby nie jest zalecane wyłącznie ze względów higienicznych. W używanym wcześniej ustniku mogą pozostać śladowe ilości alkoholu z poprzedniego pomiaru, co może zafałszować wynik kolejnego testu, jeśli ustnik nie zostanie wymieniony.
Czy można umyć ustniki i używać ich ponownie?
Nie zaleca się czyszczenia ani mycia ustników, niezależnie od zastosowanych metod czy środków. Jeśli jednak zostaną one wyczyszczone samodzielnie, nie można zagwarantować dokładności wyników testów przeprowadzonych przy ich użyciu. Oryginalne ustniki są zwykle wyposażone w mechanizm zapobiegający cofnięciu się powietrza, który chroni przed przepływem śliny lub innych płynów. Proces czyszczenia lub mycia może osłabić działanie tego mechanizmu, co może wpłynąć na ich poprawne funkcjonowanie.
Na rynku dostępne są alkomaty wyposażone w wymienny sensor. Oznacza to, że wbudowany w urządzenie czujnik można wyjąć i w razie potrzeby kalibracji zastąpić nowym.
Dzięki takiemu rozwiązaniu unika się konieczności wysyłania urządzenia do serwisu w celu corocznej kalibracji. Wyjęty sensor nie musi być wyrzucany – można go poddać kalibracji w certyfikowanym laboratorium.
Po przeprowadzeniu kalibracji „stary” sensor odzyskuje pełną sprawność i zapewnia taką samą dokładność pomiaru, jak nowy sensor zastępczy.
Czy trzeba wozić alkomat w samochodzie?
W Niemczech kontrola alkoholu odbywa się przy użyciu urządzeń pomiarowych policji. W innych krajach, podobnie jak w przypadku kamizelek odblaskowych, mogą obowiązywać inne przepisy. Na przykład podczas podróży do Francji wymagane jest posiadanie w samochodzie dwóch alkomatów z atestem NFX, które mogą być użyte podczas kontroli..
Jak dokładne są alkomaty?
Urządzenia do badania zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu mierzą poziom alkoholu u danej osoby, a wynik najczęściej podawany jest w promilach (‰ lub g/l). Nowoczesne alkomaty dostępne na rynku potrafią wykryć alkohol już od poziomu 0,01 promila, zależnie od jakości i rodzaju czujnika. Jednak dokładne określenie stanu nietrzeźwości wymaga badania stężenia alkoholu we krwi (BAC), które może zostać przeprowadzone przez policję w przypadku podejrzenia. Choć alkomaty precyzyjnie określają zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, rzeczywisty poziom może różnić się ze względu na indywidualny metabolizm.
Jaki jest koszt zakupu alkomatu?
Proste alkomaty jednorazowe są dostępne w przystępnych cenach i wystarczają do wykrycia obecności alkoholu w wydychanym powietrzu. Jeśli zależy nam na bardziej precyzyjnych wynikach, konieczne jest zainwestowanie w urządzenie z wyższej półki, którego ceny często sięgają kilkuset złotych. Profesjonalne modele spełniające policyjne standardy są droższe, ale zapewniają wysoką niezawodność i mogą być używane wielokrotnie.
Dlaczego alkomat trzeba regularnie kalibrować?
Aby zachować dokładność pomiarów, alkomaty wymagają regularnej kalibracji. Proces ten polega na sprawdzeniu precyzji urządzenia i zarejestrowaniu ewentualnych odchyleń. Na precyzję wpływa częstotliwość użytkowania oraz upływ czasu. W intensywnie eksploatowanych urządzeniach może dochodzić do przesunięcia punktu zerowego, natomiast rzadko używane lub długo nieaktywne modele tracą swoją czułość. Niezależnie od częstotliwości użytkowania, kalibracja alkomatów powinna odbywać się w ustalonych odstępach czasu, aby zapewnić ich niezawodność.